Saturday, June 21, 2008

Ten commandments for translators

ဘာသာျပန္ျခင္း - လြယ္မေရာင္နဲ႔ခက္တဲ့ပညာရပ္တစ္ခုပါ။ ကြ်န္ေတာ့္အေနနဲ႔ စာေရးဆရာ၊ ဘာသာျပန္ဆရာ မဟုတ္သည့္တိုင္ ေန႔စဥ္လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ အနည္းနဲ႔ အမ်ားဆိုသလိုဘာသာျပန္ဆိုမႈကို ေဆာင္ရြက္ေနရ ပါတယ္။ တစ္ခါတစ္ခါ ဂြတီးဂြက်နဲ႔ စိတ္ေက်နပ္ေလာက္တဲ့ ရွင္းလင္းတဲ့ စာပိုဒ္ စကားလံုးေတြ ေရြးရ ခက္ေနတာမ်ိဳး စဥ္းစားလို႔မထြက္တာမ်ုိဳး ၾကံဳဖူးမွာပါ။ ျပီးခဲ့တဲ့ ရက္ပိုင္းက ဆရာအံ့ေမာင္ ဘာသာျပန္ထားတဲ့ အင္ဒါးဆင္းပံု၀ထၳဳေတြကို ျပန္ဖတ္စဥ္က ဘာသာျပန္ေကာင္းေကာင္း ဆိုတာ ဒီလိုပါလားလို႔ စဥ္းစားမိတယ္။ တခ်ိန္တုန္းက ဆရာၾကီးျမသန္းတင့္ ျပန္ဆိုထားတဲ့ေလရူးသုန္သုန္ကို မူရင္းစာအုပ္နဲ႔တိုက္ျပီး တစ္လိုင္းခ်င္း တစ္လိုင္းခ်င္း ယွဥ္ဖတ္ၾကည့္၊ အဂၤလိပ္စာေၾကာင္းကို အရင္ဖတ္ျပီး ငါဆိုရင္ဘယ္လိုျပန္မလဲ စဥ္းစားလိုက္ ဆရာၾကီး ျပန္ဆိုထားတာကို ၾကည့္လိုက္နဲ႔ ပညာယူခဲ့ဖူးတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း ခပ္ညံ့ညံ့ ဘာသာျပန္ အဆင့္ကေန ကြ်န္ေတာ္ တက္မလာေသးပါ။ ဒီေန႔ ဆရာျမသန္းတင့္ရဲ႔ လမင္းကို ထရံေပါက္မွၾကည့္ျခင္း စာအုပ္ေလးျပန္လွန္ရင္း ဘာသာျပန္ဆိုျခင္းနဲ႔ ဆိုင္တဲ့စာပုိဒ္တစ္ခ်ိဳ႔ကို ဘေလာ့မွာကူးတင္လိုက္ပါတယ္။ မဖတ္ဖူးေသးေသာ သူငယ္ခ်င္းမ်ား အထိုက္အေလ်ာက္ အသံုး၀င္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။


ဘာသာျပန္သမားေကာင္း တစ္ေယာက္၏ အရည္အခ်င္းမ်ားသည္ အဘယ္နည္း?

စာေပေလာကတြင္ ထိုျပႆနာေလာက္ အျငင္းအခုန္ျဖစ္ေသာ ျပႆနာရွိမည္မထင္ပါ။ ... ထိုျပႆနာနွင့္ ပတ္သက္၍ လက္ေတြ႔လည္းက်၍ တိုတိုနွင့္လိုရင္းေရာက္ေသာ နည္းတစ္နည္းကို ၁၉၆၂ခုနစ္ မတ္လထုတ္ ပညာေရးနွင့္ လူမႈေရးေလာကဂ်ာနယ္ တြင္ေတြ႔ရပါသည္။ ထိုေဆာင္းပါးမွာ ဘာသာျပန္ဆရာတို႔၏ ပညတ္ေတာ္ ၁၀ပါး ဟုေခါင္းစဥ္တပ္ထားျပီး အမည္မသိ ဂ်ာမန္အမ်ိဳးသား ေဆင္းပါးရွင္တစ္ဦးက ေရးသား ထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ထိုေဆာင္းပါး၏ စာကိုယ္မွာ ေအာက္ပါအတိုင္းျဖစ္ပါသည္။

၁။ စာေရးဆရာ၏ အယူအဆအတိုင္း အေတြးအေခၚတိုင္းကို တိက်မွန္ကန္စြာ ျပန္ဆိုျခင္းသည္ အေရးၾကီးဆံုး ဥပေဒသ ျဖစ္သည္။ မူရင္းစာကို ေနာက္ထပ္ ျဖည့္စြက္ျခင္း၊ ခ်န္လွပ္ပစ္ခဲ့ျခင္း တို႔သည္ ဘာသာျပန္ဆိုသည့္ ရည္ရြယ္ခ်က္ကို ပ်က္စီးေစသည္။ ေပါ့ေလ်ာ့မႈသည္ တမင္ၾကံစည္ျပဳလုပ္ျခင္းထက္ အျပစ္ၾကီးသည္။

၂။ သင္သည္ သင့္ဘာသာျပန္ကို မူရင္းစာကိုယ္ပံုသ႑ာန္မ်ိဳး၊ မူရင္းစာကိုယ္၏ နရီမ်ိဳး၊ မူရင္းစာကိုယ္၏ အသံမ်ိဳး၊ မူရင္းစာကိုယ္၏ စီးဆင္းမႈမ်ိဳး ေပးႏိုင္ရန္ ၾကိဳစားအားထုတ္ရမည္။ မိမိ၏ ေရးဟန္၊ အဖြဲ႔အႏြဲ႔မ်ားကို ေဘးဖယ္ထုတ္ထားရမည္။ မူရင္းစာေရးဆရာႏွင့္ စာဖတ္ပရိသတ္ၾကားတြင္ သစၥာရွိေသာ ဆက္သြယ္သူျဖစ္ရမည္။

၃။ သင္သည္ မူရင္းစာကိုယ္၏ ၀ါက် တည္ေဆာက္ပံုမ်ိဳးကို က်ိဳးႏြံစြာ လိုက္နာျခင္း မျပဳရ။ မိမိ၏ ပံုသ႑ာန္ မိမိ၏ဘာသာစကားႏ်င့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြ ျဖစ္ေအာင္ ထို၀ါက်မ်ားကို ျဖတ္ေတာက္ပစ္ရမည္။ ျပန္၍ ဖြဲ႔စည္းယူရမည္။ သို႔ရာတြင္ ၀ါက်တည္ေဆာက္ပံု သေဘာကို ေကာင္းစြာ ဂရုစိုက္ရမည္။

၄။ မူရင္းစာေရးဆရာ၏ စာထဲတြင္ အဓိပၸါယ္မရွိသည့္ အေရးအသားမ်ား ပါသည့္တိုင္ မူရင္းစာေရးဆရာ၏ စာကို ျပင္ဆင္ျခင္း မျပဳရ။ အမွားသည္ သူ႔တာ၀န္သာျဖစ္သည္။

၅။ သင္၏ ဘာသာျပန္ဆိုခ်က္ကုိ အသံထြက္၍ ဖတ္ရမည္။ သင္၏ မ်က္လံုးသည္ ေ၀ဖန္သူ မျဖစ္ပါေစႏွင့္ သင္၏ နားသာလွ်င္ ေ၀ဖန္သူျဖစ္ပါေစ။

၆။ သက္ဆိုင္ရာ အဓိပၸါယ္မ်ားကို ေရလည္စြာနားလည္ေစရန္အတြက္ မူရင္းစာေရးဆရာ၏ ဘာသာစကားကို ပိုင္ႏိုင္စြာ နားလည္ျပီးျဖစ္ရမည္။

၇။ ခက္ခဲၾကီးက်ယ္ေသာ ႏိုင္ငံျခားစာပုိဒ္မ်ားကို တစ္လံုးျပီး တစ္လံုး၊ လံုးခ်င္း ျပန္ဆိုျခင္းမျပဳရ။ ဘာသာစကားတိုင္းတြင္ ေထာင္ေခ်ာက္မ်ား၊ ပိုက္ကြန္မ်ား၊ ေလေသနတ္မ်ား ရွိတတ္သည္။

၈။ မိမိ၏ မိခင္ဘာသာစကားကို အျမဲတစ္ေစ ေလ့လာေနရမည္။ ႏိုင္ငံျခား ဘာသာစကား ဆိုသည္မွာ အေတာ္အတန္ ေလ့လာလိုက္စားရံုျဖင့္ ဘာသာျပန္သမားေကာင္းတစ္ေယာက္ ျဖစ္လာႏိုင္သည္။ မိခင္ ဘာသာစကားမွာ မည္သည့္အခါမွ် ေလ့လာ၍ မကုန္ဆံုးႏိုင္။

၉။ ‘ဘာသာျပန္၍မရ’ ဆိုသည့္ စကားလံုးကို သင့္ေ၀ါဟာရမွ အျပီးအတိုင္ ထုတ္ပယ္ပစ္ရမည္။

၁၀။ သင္၏ ဘာသာျပန္သည္ သင္၏ ပင္ကုိယ္ေရးျဖစ္သည္ဟု အားလံုးကထင္မွတ္ေအာင္ အပတ္တကုတ္ ၾကိဳးစားအားထုတ္ရမည္။ ဘာသာျပန္ တစ္ပုဒ္သည္ ဘာသာျပန္ထားျခင္းမဟုတ္ဟု ထင္ရမွသာလွ်င္ ဘာသာျပန္ေကာင္းတစ္ပုဒ္ ျဖစ္လာႏိုင္သည္။ ဘာသာျပန္ေကာင္းတစ္ေယာက္ ျဖစ္ရန္မွာ အဘိဓာန္စာအုပ္ တစ္အုပ္ ရွိရံုျဖင့္ မလံုေလာက္။ ဘာသာျပန္တစ္ခုတြင္လည္း ခံစားခ်က္ႏွင့္ အေတြးအေခၚတို႔ လိုအပ္သည္။

ျမသန္းတင့္ - ခ်ိဳးဖ်က္၍ မရေသာ သမိုင္းမွတ္တိုင္မ်ား - ၁၉၉၄၊ ေဖေဖာ္၀ါရီ၊ မေဟသီ (လမင္းကို ထရံေပါက္မွၾကည့္ျခင္း)

No comments: